اهمیت تغییرات آب و هوایی برای ایران

 

بی بی سی



تقریبا روزی نیست که در رسانه ها و مطبوعات غربی صحبت از نتایج احتمالی این اجلاس، اهمیت آن و فجایعی که در صورت شکست این اجلاس، جهان تا چند سال دیگر با آن دست و پنجه نرم خواهد کرد مطرح نشود.

از جمله نتایج یک تحقیق علمی جدید تحت عنوان "تجزیه و تحلیل کپنهاگ"حاکی از آن است که در صورت ادامه روند گرمایی موجود دمای جو زمین در قرن حاضر به طور متوسط تا 7 درجه سانتیگراد گرمتر خواهد شد که این موضوع در بدترین شرایط می تواند به بالا رفتن سطح آب دریاهای جهان تا 2 متر منجر شود.

این گزارش می افزاید که سرعت گرمایش زمین از پیش بینی های انجام گرفته در گزارش 2 سال پیش "هیات بین الدولی تغییرات آب و هوایی" سازمان ملل پیشی گرفته است. شاید گزارش های نگران کننده ای از این دست است که باعث شده است این بار زنگ خطر برای رهبران و مردم بسیاری از کشورهای جهان بلند تر و گوشخراش تر از همیشه شنیده شود.

تاثیر تغییرات آب و هوایی در ایران

زاینده رود

مژگان جمشیدی، کارشناس محیط زیست در ایران، معتقد است با وجود فقدان مطالعات جامع و طرح های تحقیقاتی در زمینه تغییرات آب و هوایی در ایران تاثیرات آن در بسیاری از موارد از جمله دریاچه ارومیه قابل مشاهده است: "ما در 10 سال اخیر شاهد روند خشک شدن دریاچه ارومیه بوده ایم. این دریاچه دومین دریاچه بزرگ آب شور جهان است. این دریاچه از مجموع وسعت 450 هزار هکتاری، در حدود 160 هزار هکتار کاهش سطح پیدا کرده است. البته علاوه بر این که در بخش آب سوء مدیریت هایی وجود داشته است، اما در این مورد بحث خشکسالی و تغییرات آب و هوایی هم بی تاثیر نبوده است".

اسماعیل کهرم، استاد دانشگاه و کارشناس محیط زیست در ایران هم می گوید خشکسالی های متناوب سال های اخیر در کنار سیل های کم سابقه در ایران همه نشانه هایی از تاثیر تغییرات جهانی آب و هوا در این کشور است. او می گوید "این خشکسالی های متناوب باعث خشک شدن تالاب هامون با 10 میلیارد متر مکعب آب شد. رودخانه زاینده رود، دریاچه پریشان و بختگان هم خشک شدند. ما با یک خشکسالی بسیار عمیق روبرو هستیم".

"این خشکسالی های متناوب باعث خشک شدن تالاب هامون با 10 میلیارد متر مکعب آب شد. رودخانه زاینده رود، دریاچه پریشان و بختگان هم خشک شدند. ما با یک خشکسالی بسیار عمیق روبرو هستیم"

اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست در ایران

با این وجود هستند کسانی که می گویند آمار ایستگاه های هواشناسی در ایران نشان از تغییر روند معنادار در اقلیم این کشور ندارد و مواردی نظیر خشک شدن تالاب ها و دریاچه ها تحت تاثیر عوامل انسانی انجام می شود. ناصر کرمی، خبرنگار امور محیط زیست هم معتقد است تاثیرات ناشی از تغییرات آب و هوایی فقط در عرض های بالای جغرافیایی قابل مشاهده است. آقای کرمی دوره های متناوب خشکسالی و تر سالی در سال های اخیر را به نوعی ادامه روند دهه های پیش می داند و با قاطعیت تاثیرات تغییرات آب و هوایی را نه تنها در ایران بلکه در سایر نقاط خاورمیانه هم رد می کند.

البته چنین دیدگاهی حداقل در مورد مصون ماندن دیگر کشورهای خاورمینه از تاثیر تغییرات آب و هوایی در گزارش 150 صفحه ای "نهاد محیط زیست و توسعه ی عرب" که تنها چند روز پیش از اجلاس کپنهاگ منتشر شده به شدت رد می شود.

در این گزارش آمده که از بین رفتن زمین های کشاورزی، شیوع بیماری و به خطر افتادن بسیاری از گونه های گیاهی و جانوری در منطقه خاورمیانه تنها بعضی از نشانه های تاثیرات مخرب و شدید تغییرات آب و هوایی بر منطقه است.

موقعیت های از دست رفته در پروتکل کیوتو

صرف نظر از تاثیر این پدیده بر محیط زیست ایران این کشور از 4 سال پیش رسما به عضویت پروتکل کیوتو در آمده است. پروتکلی که نه تنها برای ایران به عنوان کشوری در حال توسعه الزامات چندانی در پی نداشته، بلکه حتی ایران می توانست از شرایط و امکانات پیش بینی شده در آن برای کاهش گازهای گلخانه ای از طریق جایگزینی سوخت های فسیلی با سوخت های پاک تر مثل گاز و حتی درآمد زایی برای بخش دولتی و خصوصی از طریق فروش سهم کربن خود به دیگر کشورهای جهان استفاده کند.

اما در عمل آنطور که مژگان جمشیدی توضیح می دهد، بی اطلاعی مسئولان دولتی در چهار سال گذشته امکان این نوع سرمایه گذاری ها را از بین برد.

دریاچه ارومیه

او می گوید "ما می توانستیم از سرمایه گذاری کشورهایی که صنعتی عضو پروتکل کیوتو برای کاهش گازهای گلخانه ای خود استفاده کنیم. مثلا در سایت های بزرگ دفع زباله می توانستیم گاز متان را استحصال کنیم تا به انرژی تبدیل شود. این کار در صنایع پالایشگاهی و چاه های نفت که گاز آنها در حال سوختن و از بی رفتن است هم قابل انجام بود. حتی قبل از الحاق ایران به پروتکل کیوتو پیشنهادهایی از طرف بعضی از کشورها از جمله ایرلند و فرانسه برای سرمایه گذاری و خرید حق کربن ایران مطرح شده بود".

در عین حال با به راه افتادن موج جدید تلاش های بین المللی برای رسیدن به توافقی جدید بر سر کاهش میزان گازهای گلخانه ای به نظر می رسد که دولت ایران در سیاست گزاری های کلان خود جایگاه خاصی برای مبارزه با تغییرات آب و هوایی باز نکرده است.

ناصر کرمی، خبرنگار امور محیط زیست در این باره می گوید: "ما برای این که بتوانیم از انگیزه و اراده جهانی که امروز وجود دارد برای حل مشکلات زیست محیطی داخل کشور استفاده کنیم، نیازمند فعالیت گسترده در روابط بین الملل هستیم. که به اعتقاد من چنین سیاست هایی از طرف وزارت امور خارجه و سازمان حفاظت محیط زیست در ایران دنبال نمی شود".

نان شب یا تغییرات آب و هوایی؟

در چنین شرایطی با کمبود آموزش های لازم از سوی دولت و رسانه ها به مردم برای گنجاندن اقدامات هر چند کوچک اما موثر در زندگی روزمره شهروندان روبرو هستیم. امروزه در کشورهای موفق در بحث مبارزه با تغییرات آب و هوایی حساسیت بعضی از شهروندان در حدی است که به طور مثال مصرف نکردن کیسه های پلاستیکی، دوچرخه سواری به جای استفاده از اتومبیل شخصی و یا خرید هوشمندانه مواد خوراکی که در تولید و بسته بندی آنها کمترین آسیب به چرخه محیط زیست وارد شده باشد چیزی عادی تلقی می شود.

برخی کارشناسان معتقدند در شرایطی که حتی بسیاری از مسئولان در ایران آشنایی چندانی با مبانی محیط زیست ندارند، نمی توان از مردم توقع چندانی داشت. در ایران هنوز مسایل پایه ای محیط زیست نظیر حفظ جنگل ها و تلاب ها با دشواری هایی روبرو است. حتی زمزمه سال های اخیر در مورد ادغام سازمان محیط زیست با سازمان های دیگر نشان از کم توجهی مسئولان به مقوله محیط زیست دارد. طبیعی است که در این شرایط توجه مردم ایران به مشکل تغییرات آب و هوایی در حدی کم می شود که مبارزه با آن با نریختن زباله در کوه و پارک مترادف می شود.

عده ای دیگر هم نیز معتقدند که وجود مشکلات اقتصادی عدیده در جامعه ایران نظیر مشکل بیکاری در کنار مشغولیت ذهنی مردم با مسایل سیاسی در این کشور به اندازه ای است که عملا فضایی برای پرداختن به مسایل زیست محیطی مثل تغییرات آب و هوایی وجود ندارد.

اما به هر حال شرایط جهانی که ما امروز در آن زندگی می کنیم مثال روشنی است از همان داستان معروف که در آن مردی بی اعتنا به سایرین با میخ قسمتی از کشتی را که خود در آن نشسته بود سوراخ می کرد با این استدلال که به محدوده دیگران وارد نشده است. اما نتیجه آن شد که با سوراخ شدن کشتی همه مسافران غرق شدند.

اکنون چشم های زیادی به اجلاس تغییرات آب و هوایی کپنهاگ دوخته شده است تا شاید توافق رهبران جهان کشتی نجات آینده بشر در سالهایی نه چندان دور شود.

/ 0 نظر / 13 بازدید